Tijdens de loopsheid hond doorloopt een teef de vruchtbare fase van haar natuurlijke voortplantingscyclus. De zichtbare loopsheid duurt gemiddeld zo'n drie weken en bestaat grofweg uit de voorbronst en de eigenlijke dekperiode. De teef is echter maar een paar dagen echt vruchtbaar tijdens de dekfase (oestrus), wanneer de aanvankelijk donkerrode uitvloeiing lichter van kleur wordt.
| Kenmerk | Details over de loopsheid |
|---|---|
| Eerste loopsheid | Tussen de 6 en 24 maanden (afhankelijk van grootte en ras) |
| Cyclusinterval | Meestal elke 6 tot 7 maanden (kan variëren van 4 tot 12 maanden) |
| Zichtbare duur | Gemiddeld 18 tot 21 dagen (ongeveer 3 weken) |
| Vruchtbare dagen | Ongeveer 3 tot 9 dagen tijdens de sta-periode (oestrus) |
| Overgang / Menopauze | Bestaat niet; teven blijven hun hele leven lang loops worden |
Deze gids vervangt geen veterinair advies.
Loopsheid bij de hond: wat gebeurt er in het lichaam?
Loopsheid is een vast onderdeel van de natuurlijke vruchtbaarheidscyclus van de hond. Anders dan bij vrouwen is de bloeding bij een hond geen afstoting van een onbevruchte eicel, maar juist een opbouwbloeding. Onder invloed van stijgende oestrogeenspiegels zwellen het baarmoederslijmvlies en de vagina flink op. Bloedvaatjes worden doorlaatbaarder, waardoor er rode bloedcellen in de vaginale afscheiding terechtkomen.
Dit proces wordt gestuurd door een nauwkeurig samenspel van hormonen vanuit de hersenen (hypothalamus en hypofyse) en de eierstokken. In het begin overheerst oestrogeen, wat zorgt voor de rijping van de eiblaasjes (follikels). Vlak voor de eisprong daalt het oestrogeengehalte weer, terwijl het hormoon progesteron juist snel stijgt. Deze hormonale omslag bereidt het lichaam voor op een mogelijke dracht en verandert tegelijkertijd het gedrag van je hond voelbaar.
De 4 fases van de loopsheid op een rij
Veterinair gezien is de volledige cyclus van een niet-gesteriliseerde teef op te delen in vier opeenvolgende fasen:
1. Voorbronst (pro-oestrus)
De voorbronst markeert het begin van de loopsheid en duurt gemiddeld 9 dagen (met een individuele spreiding van 3 tot 17 dagen). Aan de buitenkant valt op dat de vulva duidelijk opzwelt en er een bloederige, vaak donkerrode afscheiding te zien is. Voor intacte reuen ruikt de teef nu al onweerstaanbaar. Zelf moet ze echter nog niets van mannelijke aandacht weten: komt een opdringerige aanbidder te dichtbij, dan snauwt ze hem fel af of draait ze resoluut weg.
2. Dekbronst / Sta-dagen (oestrus)
In deze fase vindt de daadwerkelijke eisprong plaats. De oestrus duurt gemiddeld 5 tot 10 dagen. Ook de afscheiding verandert: deze wordt wateriger, aanzienlijk lichter of krijgt een vleesnatachtige tint. Nu is de teef dekrijp. Raak je haar aan bij haar achterhand of nadert er een reu, dan blijft ze stokstijf stilstaan, draait ze haar staart opzij en toont ze haar vulva (vandaar de term 'sta-dagen'). Alleen tijdens deze specifieke periode kan een bevruchting plaatsvinden.
3. Nabronst (metoestrus)
De metoestrus sluit direct aan op de sta-dagen en duurt zo'n 60 tot 90 dagen. De zichtbare symptomen verdwijnen geleidelijk: de zwelling neemt af en de afscheiding stopt helemaal. Op de plekken in de eierstokken waar de eitjes zijn gesprongen, ontstaan gele lichamen (corpora lutea) die progesteron produceren. Dit hormoon blijft actief in het lichaam – volledig los van de vraag of de hond daadwerkelijk gedekt is. Daalt de progesteronspiegel na enkele weken weer, dan kan het lichaam prolactine gaan aanmaken, wat schijnzwangerschap in de hand werkt.
4. Rustfase (anoestrus)
De anoestrus is de rustperiode tussen het einde van de nabronst en het begin van de volgende voorbronst. Deze periode duurt gemiddeld enkele maanden. De hormoonspiegels zijn stabiel laag en je merkt helemaal niets aan je hond. Pas wanneer het lichaam zich klaarmaakt voor een nieuwe cyclus, begint de pro-oestrus opnieuw.
Wanneer wordt een hond voor het eerst loops en hoe vaak herhaalt dit zich?
De eerste loopsheid treedt op zodra een jonge hond geslachtsrijp is. Meestal is dat het moment waarop ze ongeveer tweederde tot vier vijfde van haar uiteindelijke volwassen gewicht heeft bereikt. Kleinere hondenrassen, zoals een Jack Russell Terriër of een Dwergpoedel, worden vaak al tussen de 6 en 9 maanden voor het eerst loops. Hele grote rassen, zoals een Duitse Dog of een Newfoundlander, doen er vaak veel langer over en worden pas rond de leeftijd van 15, 18 of zelfs 24 maanden krols.
Vraag je je af wanneer het ideale moment is voor de aanschaf van een pup en welk hondenras het beste bij jouw levensstijl past? Gebruik dan de handige HonestDog Rassenzoeker. Rasspecifieke kenmerken over groei en ontwikkeling kun je bovendien nalezen in onze uitgebreide rasprofielen, zoals die van de Golden Retriever.
Bij de meeste teven herhaalt de cyclus zich om de 6 tot 7 maanden, wat neerkomt op ongeveer twee keer per jaar. Gezonde variaties komen echter geregeld voor: kleine honden kunnen prima elke 5 maanden loops worden, terwijl oerrassen (zoals de Basenji) vaak slechts één keer per jaar krols zijn. Goed om te weten: honden kennen geen menopauze. Ze blijven tot op hoge leeftijd vruchtbaar, ook al kan het interval bij oudere teven wat langer worden.
Typische gedragsveranderingen bij een loopse hond
Hormonale schommelingen beïnvloeden niet alleen het fysieke lichaam, maar hebben ook een directe weerslag op de stemming en concentratie van je hond. Wordt je teefje loops, dan zie je vaak dit soort veranderingen:
- Vaak plassen en markeren: Tijdens het wandelen plast ze om de paar meter kleine beetjes. Hiermee verspreidt ze feromonen die reuen uit de wijde omtrek laten weten dat er een vruchtbare periode aankomt.
- Veranderd rustgedrag of onrust: Sommige teven zijn tijdens de voorbronst enorm aanhankelijk, zoeken continu fysiek contact en wijken niet van je zijde. Anderen trekken zich juist terug of ogen wat lusteloos.
- Prikkelbaarheid en fel afsnauwen: Naar andere honden toe – en zeker naar opdringerige reuen – kunnen teven feller of kortaf reageren om hun grenzen duidelijk te bewaken.
- Selectief gehoor tijdens trainingen: Bekende commando's zoals het hierroepen lijken plotseling vergeten. De vele prikkels en geuren buiten eisen simpelweg al haar aandacht op.
- Ontsnappingspogingen tijdens de sta-dagen: In de oestrus neemt de voortplantingsdrang het over. Sommige honden gaan actief op zoek naar een partner zodra ze ook maar het kleinste gaatje in de schutting zien.
Praktische gids: ontspannen omgaan met een loopse hond
Om deze weken voor zowel jou als je hond zo soepel en ontspannen mogelijk te laten verlopen, helpen deze praktische routines:
1. Laat je hond aangelijnd uit
Houd je hond tijdens haar gehele loopsheid consequent aangelijnd – bij voorkeur aan een stevige vaste lijn in plaats van een lange flexilijn waar je minder controle over hebt. Kies rustige wandeltijdstippen en routes waar weinig andere honden lopen. Vermijd losloopgebieden en hondenspeelweides. Kom je toch een andere hondenbezitter tegen, waarschuw dan vriendelijk maar duidelijk van een afstandje: "Wil je jouw hond alsjeblieft aanlijnen? Mijn teefje is loops!"
2. Zorg voor een veilige tuin
Onderschat nooit hoe vindingrijk en vastberaden verliefde reuen kunnen zijn – of hoe graag je eigen teef tijdens haar vruchtbare dagen op pad wil. Controleer de omheining en laat haar tijdens de sta-dagen niet zonder toezicht in de tuin lopen.
3. Hygiëne binnenshuis
De meeste teven houden zichzelf verrassend schoon door zich regelmatig te wassen. Om banken, kleden en vloerbedekking tegen bloeddruppels te beschermen, kun je haar ligplekken voorzien van wasbare dekens. Speciale loopsheidbroekjes zijn handig voor binnenshuis, maar doe ze regelmatig af zodat je hond haar natuurlijke vachtverzorging kan voortzetten. Zorg daarnaast dat je inlegkruisjes regelmatig vervangt om het hygiënisch te houden.
4. Zorg voor mentale rust
Een hormonale omslag vraagt veel energie van het hondenlijf. Zware sportieve activiteiten zoals agility of wedstrijden kun je nu beter even overslaan. Rustige hersenwerkjes in huis of ontspannen speur- en snuffelwandelingen in een rustig bos geven mentale voldoening zonder haar fysiek te overvragen.
Schijnzwangerschap: een natuurlijk evolutionair verschijnsel
Zo'n 4 tot 8 weken na afloop van de loopsheid vertonen veel teven tekenen van schijnzwangerschap (pseudograviditeit). De melkklieren kunnen opzwellen en soms produceren ze zelfs wat moedermelk. Sommige honden gaan speelgoed, knuffels of zelfs sloffen betuttelen, bouwen een nest in hun mand of laten hun eten staan.
Evolutionair gezien is dit volkomen logisch: binnen een wolvenroedel kregen de niet-dominante wolvinnen door schijnzwangerschap melkgift, waardoor ze konden inspringen als min en hielpen bij het grootbrengen van het nest van het alfapaar. Blijven de klachten mild, dan volstaat het om verzamelde speeltjes rustig weg te halen, te zorgen voor mentale afleiding en de buik en melkklieren niet te aaien of te koelen (aanraking stimuleert juist de melkproductie). Zijn de melkklieren echter ernstig gezwollen, voelen ze heet aan door ontsteking of raakt je hond mentaal van slag, neem dan altijd contact op met de dierenarts voor passende medicatie.
Gezondheidsrisico's en alarmsignalen: wanneer bel je de dierenarts?
Hoewel loopsheid een natuurlijk en gezond proces is, zijn er een aantal complicaties waar je alert op moet zijn:
- Baarmoederontsteking (pyometra): In de nabronst (metoestrus) sluit de baarmoedermond zich na afloop van de vruchtbare periode, terwijl het baarmoederslijmvlies extra vatbaar is voor binnengedrongen bacteriën. Een etterige baarmoederontsteking is een levensbedreigende spoedsituatie. Let goed op symptomen zoals sloomheid, niet willen eten, plotseling opvallend veel drinken en plassen, koorts of een stinkende, troebele uitvloeiing.
- Aanhoudende bloeding: Blijft je teef langer dan drie tot vier weken onafgebroken donkerrood bloed verliezen, dan kan dat wijzen op cysten op de eierstokken of hormonale ontregeling.
- Stille loopsheid: De inwendige hormonale cyclus en de eisprong vinden gewoon plaats, maar aan de buitenkant zie je nauwelijks zwelling of bloedverlies. Reuen ruiken het echter direct, waardoor je hond ongemerkt gedekt kan worden.
- Gespleten loopsheid (split-oestrus): Met name bij jonge honden stopt de loopsheid na een paar dagen plotseling, om vervolgens een tot twee weken later weer opnieuw op te laaien.
Heb je twijfels over afwijkende uitvloeiing, voelt je hond koortsig aan of verandert haar gedrag plotseling drastisch? Schroom dan nooit om advies in te winnen bij je dierenarts.
Sterilisatie: voor- en nadelen op wetenschappelijke basis
De keuze om een teef na haar eerste cycli te laten steriliseren (officieel castreren, waarbij de eierstokken worden weggenomen) vraagt om een zorgvuldige afweging. Er bestaat geen standaardoplossing die voor iedere hond even geschikt is.
De duidelijke voordelen van een ingreep zijn onder meer de definitieve bescherming tegen baarmoederontsteking (pyometra), het voorkomen van ongewenste nestjes en het wegblijven van schijnzwangerschappen. Wordt de ingreep op jongere leeftijd uitgevoerd, dan vermindert dit bovendien het risico op hormoongerelateerde melkliertumoren aanzienlijk.
Daar staan echter ook serieuze nadelen en risico's tegenover. Los van het operatierisico en de narcose krijgen gesteriliseerde teven sneller aanleg voor overgewicht door een tragere stofwisseling en een grotere eetlust. Bij grotere hondenrassen (grofweg vanaf 15 à 20 kg) neemt het risico op urine-incontinentie op latere leeftijd toe. Bij langharige rassen (zoals Spaniëls of Munsterlanders) kan de vachtstructuur permanent veranderen in een doffe, pluizige puppyvacht. Wordt een hond bovendien te vroeg geopereerd – nog vóór ze fysiek en mentaal volledig is uitgegroeid – dan kan dit haar natuurlijke volwassenwording belemmeren. Neem zo'n beslissing daarom nooit overhaast. Bekijk het altijd individueel en overleg zorgvuldig met je dierenarts op basis van het ras, de leeftijd, het gedrag en de algehele gezondheid van je hond.
Veelgestelde vragen
Hoe lang bloedt een teef tijdens de loopsheid?
De echte bloeding duurt meestal tussen de 7 en 14 dagen, met een gemiddelde van zo'n 9 tot 10 dagen tijdens de voorbronst (pro-oestrus). Daarna wordt de vloeistof aanzienlijk lichter, wateriger en krijgt het een roze of vleesnatachtige kleur. Tegen het einde van de totale loopsheid (na ongeveer drie weken) stopt de uitvloeiing volledig.
Wanneer is een loopse hond vruchtbaar?
Een teef is doorgaans het meest vruchtbaar tussen dag 9 en dag 16 na het verschijnen van de eerste bloeddruppels. Deze periode noemen we de sta-dagen (oestrus). In deze fase deinst de hond niet meer terug voor reuen, maar blijft ze stiltaan en houdt ze haar staart gewillig opzij.
Kunnen honden in de overgang komen?
Nee, honden kennen geen menopauze. Een gezonde teef wordt haar hele leven lang regelmatig loops en blijft tot op hoge leeftijd vruchtbaar. Blijft de loopsheid bij een oudere hond plotseling definitief uit, dan is dat geen natuurlijk ouderdomsverschijnsel, maar een reden voor nader onderzoek door de dierenarts naar eventuele hormonale problemen of onderliggende aandoeningen.
Wat moet je doen als een loslopende reu je loopse hond lastigvalt?
Blijf zelf zo rustig mogelijk en ga direct kordaat tussen de naderende reu en jouw hond in staan. Vraag de eigenaar direct en duidelijk om de hond aan te lijnen. Loopt de reu zonder baasje los, blokkeer hem dan met een zelfverzekerde lichaamshouding, doe een duidelijke stap naar voren en spreek hem met een lage, krachtige stem toe ('Nee!' of 'Weg!'). Kies tijdens de loopsheid liever voor alternatieve routes en vermijd populaire loslooproutes.
Samen ontspannen door de cyclus
De loopsheid van je hond vraagt om een oplettende blik en een beetje management, maar is bovenal een volkomen gezonde, natuurlijke levensfase. Wanneer je de lichamelijke signalen leert herkennen en de fases begrijpt, doorloop je deze weken samen met een gerust gevoel. Meer betrouwbare adviezen over diergezondheid, hondenrassen en verantwoord houderschap vind je op HonestDog – jouw vertrouwde platform voor transparante en diervriendelijke informatie.