Yeni AB Evcil Hayvan Yönetmeliği – resmi adıyla Köpek ve Kedilerin Refahı ve İzlenebilirliğine İlişkin (AB) 2026/1818 Sayılı Yönetmelik – kabul edildi: Avrupa Parlamentosu 28 Nisan 2026'da, Konsey ise 22 Mayıs 2026'da onayladı. Yönetmelik 10 Ağustos 2026'da Resmi Gazete'de yayımlandı ve 30 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Ancak hükümler kademeli olarak uygulanacak: Çoğu kural 31 Ağustos 2028'den itibaren, aşırı fiziksel özelliklere yönelik yetiştirme yasağı ise 1 Temmuz 2030'dan itibaren geçerli olacak. Bu yazıda nelerin değişeceğini, kimleri etkileyeceğini ve takvimi detaylarıyla inceleyebilirsiniz.
Öne Çıkan Başlıca Yenilikler
Avrupa'da hayvan refahı düzenlemeleri bugüne kadar parçalı bir yapı sergiliyordu. Almanya'da Hayvanları Koruma Yasası (TierSchG) ve Köpekleri Koruma Yönetmeliği (TierSchHuV) kurallar getirmişken, diğer ülkelerde bu tür standartların bulunmaması sorumsuz üretim yapanların yararlandığı yasal boşluklar yaratıyordu. Yeni yönetmelik ilk kez AB genelinde geçerli asgari standartlar belirliyor. Öne çıkan maddeler şunlar:
- Aşırı fiziksel özelliklere sahip hayvanlar için yetiştirme yasağı (1 Temmuz 2030'dan itibaren): Yetiştiriciler, kendi refahları veya yavrularının refahı açısından yüksek risk oluşturan aşırı fiziksel özelliklere sahip kedi ve köpekleri yetiştirmede kullanamaz. Bu kapsama hangi özelliklerin gireceğini AB Komisyonu 30 Haziran 2030'a kadar belirleyecektir.
- Akraba eşleştirmesi (inbreeding) yasağı: Ebeveyn ile yavru, tam kardeşler, yarı kardeşler ve büyükanne/büyükbaba ile torunlar arasındaki çiftleştirmeler yasaklanmıştır; yetkili makamlar yalnızca küçük bir gen havuzuna sahip yerel ırkların korunması amacıyla istisna tanıyabilir.
- Tüm köpekler için mikroçip ve kayıt zorunluluğu: Her köpeğin bir mikroçip ile işaretlenmesi ve ulusal bir veri tabanına kaydedilmesi zorunludur; özellikle bireysel hayvan sahipleri için uzun geçiş süreleri tanınmıştır.
- Kozmetik ve tıbbi olmayan operasyonların yasaklanması: Yetiştiricilerin, satıcıların ve hayvan barınaklarının, tıbbi bir zorunluluk bulunmadıkça kulak ve kuyruk kestirmesi, tırnak ya da ses tellerini aldırması yasaktır. Almanya'da kuyruk ve kulak kesimi günümüzde de kural olarak yasaktır.
- İşletmelerde can yakan araç ve yöntemlerin yasaklanması: Yetiştiriciler, satıcılar ve barınaklar artık boğma tasma (durdurucusu olmayan) veya dikenli tasma kullanamaz; vurmak, elektroşok uygulamak, kulak veya kuyruktan tutarak havaya kaldırmak da kesinlikle yasaktır.
Aşırı Islah: Yönetmelik Neleri ve Ne Zamandan İtibaren Yasaklıyor?
Almanya'da aşırı ıslah (Alman hukukundaki adıyla: Qualzucht), Hayvanları Koruma Yasası'nın 11b maddesi kapsamında zaten yasaktır ve 2022'den bu yana genetik kaynaklı aşırı ıslah özelliklerine sahip köpeklerin fuar veya yarışmalarda sergilenmesine izin verilmemektedir. Ancak yasa ırk ismi belirtmez; bir durumun bu kapsama girip girmediği her olay özelinde değerlendirilir. 2024 yılında planlanan yasal semptom listesi ise yürürlüğe girmemiştir.
AB Yönetmeliği bu durumu Avrupa genelini bağlayan bir kuralla tamamlıyor: 1 Temmuz 2030'dan itibaren yetiştiriciler aşırı fiziksel özelliklere sahip köpekleri üretime dahil edemeyecek. Bir yetiştirici, böyle bir özelliği taşıma ihtimali bulunan bir köpeği çiftleştirmeden önce veteriner hekime veya veteriner hekim gözetiminde yetkilendirilmiş uzman bir kişiye başvurarak değerlendirme yaptırmak zorundadır. Aşırı basık yüz yapısı gibi hangi anatomik kusurların bu kapsama gireceği, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından hazırlanacak bilimsel görüş doğrultusunda Komisyon tarafından 2030 yılı ortasına kadar netleştirilecektir.
Hukuki çerçevenin anlaşılması için önemli bir nokta: Yönetmelik hiçbir ırkı doğrudan yasaklamamakta ve bu tür özelliklere sahip bir köpeğe sahip olmayı engellememektedir. Muhataplar; yetiştiriciler, satıcılar, barınaklar ve etkinlik organizatörleridir. Ayrıca 31 Ağustos 2028'den itibaren fuar ve yarışmalarda aşırı fiziksel özelliklere sahip ya da kulak ve kuyruğu kesilmiş köpeklerin sergilenmesi yasaklanacaktır; özelliklerle ilgili kısım Komisyon kriterleri belirledikten sonra geçerli olacaktır. Alman hayvan refahı mevzuatı gibi daha sıkı ulusal düzenlemeler geçerliliğini korumaya devam eder. Belirli bir ırkta nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenmek isterseniz ırk rehberimizden bilgi alabilirsiniz.
Yeni Mikroçip ve Kayıt Zorunluluğu: Kim, Ne Zaman Harekete Geçmeli?
Şu ana kadar Almanya genelinde tüm köpekleri kapsayan tek tip bir çip zorunluluğu bulunmuyor, kurallar eyaletlere göre değişiyordu. Yeni yönetmelik bu tabloyu değiştiriyor: Her köpeğin en geç üç aylıkken veya satışı gerçekleşmeden önce mikroçiple işaretlenmesi ve ulusal bir veri tabanına kaydedilmesi gerekiyor. Üye ülkelerin veri tabanları ortak bir AB dizin veri tabanına entegre edilecek. Bu sayede yasa dışı ticaret yapanların yavru köpekleri sınırlar ötesine kayıtsız geçirmesi zorlaşacak ve kaybolan köpeklerin sahiplerine kavuşması hızlanacaktır.
Bilinmesi gereken geçiş süreleri:
- Yetiştiriciler, satıcılar ve köpek devreden veya satan herkes için: Yürürlüğe girdikten dört yıl sonra, yani 30 Ağustos 2030'dan itibaren.
- Köpeğini satmayan bireysel köpek sahipleri için: Yürürlüğe girdikten on yıl sonra, yani 30 Ağustos 2036'dan itibaren (kediler için bu süre 15 yıldır).
- Önceden mikroçip takılmış köpekler: Ağustos 2028'den önce yürürlükteki mevzuata uygun biçimde takılmış, okunabilir mikroçipler geçerliliğini koruyacaktır.
Bireysel bir köpek sahibi olarak önünüzde uzun bir süre bulunsa bile, köpeğinize şimdiden çip taktırmak ve kaydını yaptırmak son derece faydalıdır; köpeğinizin kaybolması durumunda bulunmasını sağlayan basit bir uygulamadır. Köpeğinizle günlük yaşamınıza dair pratik bilgiler için Bilgi Merkezimizi ziyaret edebilirsiniz.
Yetiştiriciler ve Köpek Sahiplenme Süreci İçin Neler Değişiyor?
Yetiştiricilerin resmi makamlara bildirimde bulunması ve anne köpeklerin bakım, barınma ve üreme koşullarını düzenleyen bağlayıcı asgari kurallara uyması şart koşuluyor. Ticari amaçla yılda en fazla iki batın yavru üretenler bu yükümlülüklerin yalnızca bir bölümüne tabidir; ancak aşırı fiziksel özelliklere yönelik yetiştirme yasağı ve akraba eşleştirmesi yasağı istisnasız tüm yetiştiriciler için geçerlidir.
İnternet üzerinden yürütülen satışlar da daha şeffaf hale gelecek: İnternette köpek ilanı veren herkes, ilana sorumlu hayvan sahipliğine dair bir bilgilendirme notu eklemek zorundadır; alıcılara ise teslim sırasında köpeğin işaretlendiğine ve kayıt altına alındığına dair resmi belge verilecektir. Üçüncü ülkelerden AB pazarına satış amacıyla getirilen köpeklerin de denk hayvan refahı standartlarına göre yetiştirilmiş ve bakılmış olması gerekmektedir.
Tüm bu kuralların tam anlamıyla uygulanmasına henüz zaman var. Dolayısıyla yavru sahiplenirken dikkatli davranmaya devam etmelisiniz: Anne ve baba köpeğin sağlık tarama testlerinin orijinallerini inceleyin, aşırı anatomik özellikleri öne çıkaran yetiştiricilerden uzak durun. Islah kaynaklı kalıtsal defektler hakkında bilimsel kanıtlara dayalı bilgilere Aşırı Islah Kanıt Ağı (QUEN) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Özet: Uzun Geçiş Sürelerine Sahip Önemli Bir Adım
AB Evcil Hayvan Yönetmeliği; aşırı ıslah, akraba eşleştirmesi ve yasa dışı yavru ticaretine karşı Avrupa genelinde ilk kez bağlayıcı asgari standartlar koymaktadır. Hayvan koruma örgütleri geçiş sürelerinin uzunluğunu eleştirse de temel yasal çerçeve kesinleşmiştir: 2028'den itibaren kuralların büyük kısmı yürürlüğe girecek; 2030'da ise aşırı fiziksel özelliklere ilişkin üretim yasağı ile yetiştirici ve satıcılar için çip zorunluluğu başlayacaktır.
Köpek sahipleri ve köpek sahiplenmeyi düşünenler için bu süreç bir gecede değişmeyecek olsa da izlenen yön oldukça açıktır: Aşırı fiziksel özelliklerden uzak, sağlıklı köpeklere doğru kararlı bir dönüşüm hedeflenmektedir. HonestDog, denetlenmiş ve sağlık odaklı yetiştiricilerin yanı sıra ırk seçimi, sağlık ve türün doğasına uygun bakım konularında kapsamlı rehberliğiyle bu süreçte sizlere eşlik etmektedir.
SSS: AB Evcil Hayvan Yönetmeliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
AB Evcil Hayvan Yönetmeliği'nin getirdiği aşırı ıslah kuralları ne zamandan itibaren geçerlidir?
(AB) 2026/1818 Sayılı Yönetmelik 30 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmiştir. Ancak aşırı fiziksel özelliklere sahip hayvanların yetiştirilmesine yönelik yasak yalnızca yetiştiricileri kapsar ve 1 Temmuz 2030'da yürürlüğe girecektir; kapsama giren özellikler de o tarihe kadar AB Komisyonu tarafından ilan edilecektir. Fuarlar, akraba eşleştirmesi ve cerrahi müdahalelerle ilgili diğer birçok kural ise 31 Ağustos 2028'den itibaren geçerli olacaktır.
Köpeğime hemen mikroçip taktırmak zorunda mıyım?
AB Yönetmeliği açısından böyle bir aciliyet yoktur: Köpeğini satmayan bireysel sahipler için çip ve kayıt zorunluluğu 30 Ağustos 2036'da yürürlüğe girecektir. Bununla birlikte, Almanya'nın bazı eyaletlerinde mikroçip kuralı halihazırda zorunludur ve köpeğinizin kaybolma riskine karşı gecikmeden mikroçip taktırmanız her halükarda tavsiye edilir.
Bu yönetmelik Pug veya Fransız Bulldog gibi ırklar için ne anlama geliyor?
Bu ırklar yasaklanmamaktadır ve bu köpeklere sahip olanların hayvanlarını teslim etmesi gerekmez. Ancak 1 Temmuz 2030'dan itibaren yetiştiriciler, aşırı fiziksel özellikler taşıyan hayvanları üretime dahil edemeyecektir; şüpheli bir özellik taşıyan hayvanlar ise çiftleştirilmeden önce mutlaka bir veteriner hekim tarafından kontrol edilecektir. Bu düzenleme, anılan ırkların uzun vadede daha sağlıklı bir yapıya kavuşmasını hedeflemektedir.
Kaynaklar
- Köpek ve Kedilerin Refahı ve İzlenebilirliğine İlişkin (AB) 2026/1818 Sayılı Yönetmelik (EUR-Lex)
- Avrupa Parlamentosu: Yasama Süreci 2023/0447(COD)
- AB Konseyi: Yönetmeliğin Kabulü (22 Mayıs 2026)
- Hayvanları Koruma Yasası Madde 11b – Aşırı Islah Yasağı
- Köpekleri Koruma Yönetmeliği Madde 10 – Sergileme Yasağı
- Aşırı Islah Kanıt Ağı (QUEN)